نشانه‌های مهر در نقوش قالی ایران

author

Abstract:

امروزه محققینِ علاقمندی، نشانه‌ها و ردپاهایی از کیش مهر را با گذشت چند هزارۀ از آن در میان بازمانده‌هایی از دنبالة فرهنگ و تمدن ایرانی جستجو می‌کنند. علاوه بر اسناد مکتوب و تاریخ‌دار که به یقین دلالتی بس متقن بر استنباط‌ها و نتیجه‌گیری‌هاست، عناصر و بقایایی به صورت غیر مستقیم نشانه‌ای از ماندگاری مهر باقی گذارده‌اند. نقش زبان خاموشی که می‌توانسته مُهر مِهر را بر پیشانی تاریخ ایران حک کرده باشد؛ زبان الگوییِ پیدا و نهانی است که در حوزه‌های متفاوت علم برای رمزگشایی آن، بازخوردهای متفاوتی وجود دارد.در این مجال سعی بر آن است تا رد آیین مهر و عناصر وابسته به آن را در ایران از طریق نقش در فرش دنبال کنیم. بدیهی است که برای بررسی مطلبی بدین پایه شگفت و قدیمی توجیحات محکمی نیاز است. ایران با گستردگی و تنوع فراوان قومی، باورها، رسوم و آیین‌های گوناگونی را در خود جای داده. پس مورد احترام قرار داشتن مهر نزد قومیت‌های مختلف در زمان‌های قدیم، اهمیت مهرورزی در نقاط مختلف ایران را نشان می‌دهد. با اینکه آیین مهر در ایران فراگیر شده لیکن رد آن در گذرگاه خطة شمال‌غرب به جنوب غرب ایران بارزتر است. در عین حال نقوش فرش این رگه را در حوزة شمال شرق تا جنوب شرقی ایران نیز به تصویر کشیدند. اسناد تاریخی بازمانده از قدمت زمانی مهر در هزارة دوم پیش از میلاد می‌گویند. بیشترین دوام این آیین تا پایان دوران امپراطوری‌های ایران باستان با اوج در اولین سلسله بوده هرچند مظاهر آن تا به امروز حتی در بی‌خبری از ریشه‌ها نزد عوام بر جای مانده است. یک راه پیدا کردن ریشه‌های تصویری مهر در قالی ایرانی، پیدا کردن تبار قومیت‌هاست که به شناخت باورهای آنان می‌انجامد. چون نقش می‌تواند باورها را در خود جمع آورد. باید در نظر داشت که نقش به آسانی قابلیت جابجایی و انتقال دارد. مطالعات کتابخانه‌ای و تجارب میدانی برای توصیف این ارتباط به کار گرفته شدند تا نقوش مرتبط شناخته و معرفی شوند

Upgrade to premium to download articles

Sign up to access the full text

Already have an account?login

similar resources

روش به‌کارگیری نقوش قالی در طراحی گرافیک

As patterns of other Iranian handicrafts, carpet patterns are valuable and extensively rich sources of visual elements to be used in today’s graphical works whenever appropriate. Due to the fact that these patterns have paved a long way through the history of carpet-weaving, they have been evolved into distilled and beautiful patterns of precise and orderly design structures. It is a cult...

full text

مفاهیم نمادین در نقوش قالی سنقر

Love of beauty and perfection is an inherent characteristic of human beings. The principle of “need” complements the sense that brings artistic creation in him to a peak, resulting in the formation and permanence of culture. The “carpet” may not represent a pure form of art, but it there is no doubt that its artistic and visual qualities put it beyond a mere commercial c...

full text

معرفی نقوش اسطوره ای قالی قُلتوق

Culturalattitudesduringdifferentperiodsare associated withmythologicalbeliefs ofthe people, however,regarding culturaldivision, each period contain a particularconcept. Hand-woven motifsand mythsinproportion to the categoriesof motifs in Persiancarpet are dividedinto several types, mostimportantly mythicfigureas plant and animalmotifs(Daryaei, 2003, 83). It cannot be saidthat such motifs onca...

full text

عوامل مؤثر در پیدایی نقوش قالی خشتی چالِش تُر

هنر هر قوم و منطقه‌ای تبلور آئین، آداب‌ورسوم، اعتقادات مذهبی و دارای ریشه‌های کهنی است که آن جامعه می‌تواند با تکیه ‌بر این ارزش‌ها برای توجیه افکار و عقاید خود از آن استفاده کند. منطقۀ چالش تر یکی از مناطق ویژه در حوزۀ هنرهای سنتی، صنایع‌دستی و به‌خصوص قالی دستباف است. قالی این منطقه، به دلیل داشتن شاخصه‌هایی نظیر طرح، نقش و رنگ مختص خود، دارای جایگاهی ویژه در دنیای فرش است. نقش‌مایه‌های موجود...

full text

عوامل مؤثر در پیدایی نقوش قالی خشتی چالِش تُر

هنر هر قوم و منطقه ای تبلور آئین، آداب ورسوم، اعتقادات مذهبی و دارای ریشه های کهنی است که آن جامعه می تواند با تکیه بر این ارزش ها برای توجیه افکار و عقاید خود از آن استفاده کند. منطقۀ چالش تر یکی از مناطق ویژه در حوزۀ هنرهای سنتی، صنایع دستی و به خصوص قالی دستباف است. قالی این منطقه، به دلیل داشتن شاخصه هایی نظیر طرح، نقش و رنگ مختص خود، دارای جایگاهی ویژه در دنیای فرش است. نقش مایه های موجود ...

full text

بررسی تطبیقی نقوش قالی سیستان با نقوش سفال نخودی شهر سوخته

Sistan rug is one of the most genuine native artifacts of the region which is closely linked to the spirit and substance of the people of this land, since in these years less attention has been paid to this original art and it has been less frequently studied by the relevant experts and researchers, day by day changes has been made in its design and color that has resulted in the deterioration ...

full text

My Resources

Save resource for easier access later

Save to my library Already added to my library

{@ msg_add @}


Journal title

volume 6  issue 19

pages  22- 29

publication date 2018-05-22

By following a journal you will be notified via email when a new issue of this journal is published.

Hosted on Doprax cloud platform doprax.com

copyright © 2015-2023